കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍-കല്ലില്‍ കവിത തീര്‍ത്ത ശില്പയോഗി
പ്രഭാകരന്‍ കാഞ്ഞങ്ങാട്ചില മനുഷ്യര്‍ ജീവിക്കുന്നത് സ്വന്തം കാലത്തിനുവേണ്ടി മാത്രമല്ല. അവര്‍ ജീവിക്കുന്ന കാലത്തിനും ദേശത്തിനും അതീതമായി അവരുടെ സൃഷ്ടികള്‍ കാലത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. കാലം കടന്നുപോകുമ്പോഴും അവര്‍ തീര്‍ത്ത കലാസൃഷ്ടികള്‍ കാലത്തോട് സംവദിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും. അത്തരമൊരു മഹാപ്രതിഭയാണ് കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍. കല്ലിനുള്ളില്‍ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തെ കണ്ടെത്തി അതിന് ജീവന്‍ നല്‍കുന്ന കൈകള്‍. രൂപരഹിതമായ പാറക്കൂട്ടങ്ങളില്‍ മനുഷ്യന്റെ വികാരങ്ങളും പ്രകൃതിയുടെ സൗന്ദര്യവും ജീവിതത്തിന്റെ ദാര്‍ശനികതയും കണ്ടെടുക്കുന്ന കലാകാരന്. ശില്പകല കേവലം അലങ്കാരത്തിനുള്ള ഒന്നല്ലെന്നും അത് മനുഷ്യന്റെ ചിന്തയുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും സാമൂഹിക ബോധത്തിന്റെയും ആവിഷ്‌കാരമാണെന്നും സ്വന്തം സൃഷ്ടികളിലൂടെ ലോകത്തോട് വിളിച്ചുപറഞ്ഞ ശില്പി. കേരളത്തിന്റെ പൊതുവിടങ്ങള്‍ക്ക് പുതിയൊരു സൗന്ദര്യബോധം പകര്‍ന്നുകൊടുത്ത കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍ ഇന്ന് നവതിയുടെ പടിവാതില്‍ക്കല്‍ എത്തിനില്‍ക്കുകയാണ്. പ്രായം ശരീരത്തെ തളര്‍ത്തിയേക്കാം. പക്ഷേ, മനസ്സില്‍ ഇപ്പോഴും രൂപങ്ങള്‍ പിറക്കുകയും ശില്പങ്ങള്‍ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ അതാണ് യഥാര്‍ത്ഥ കലാകാരന്റെ അമരത്വം.
കാസര്‍കോടിന്റെ മണ്ണില്‍നിന്ന് ഉയര്‍ന്ന് ശില്പകലാലോകത്തിന്റെ നെറുകയിലേക്ക് ശ്രദ്ധേയനായ ഈ ശില്പിയുടെ ജീവിതം ആത്മസമര്‍പ്പണത്തിന്റെയും ഇച്ഛാശക്തിയുടെയും നിരന്തരമായ കലാന്വേഷണത്തിന്റെയും ചരിത്രമാണ്.
മണ്ണില്‍നിന്ന് മഹാശില്പങ്ങളിലേക്ക്
1937 ജൂലൈ 25-ന് കാസര്‍കോട് ജില്ലയിലെ കുട്ടമത്ത് ഗ്രാമത്തിലാണ് കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്റെ ജനനം. സാധാരണ ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ പരിമിതികള്‍ക്കുള്ളില്‍ വളര്‍ന്ന ബാലന് ചിത്രങ്ങളോടും രൂപങ്ങളോടും ചെറുപ്പത്തിലേ വലിയ താല്‍പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ പതിവുവഴികളില്‍ ഒതുങ്ങിനില്‍ക്കാന്‍ ആ മനസ്സ് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. കലയുടെ ലോകത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം അദ്ദേഹത്തെ മദ്രാസിലെ ഗവണ്‍മെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് ആര്‍ട്സ് ആന്‍ഡ് ക്രാഫ്റ്റ്സിലെത്തിച്ചു. അവിടെനിന്ന് ശില്പകലയില്‍ ഡിപ്ലോമ നേടി. പ്രശസ്ത ചിത്രകാരനും കലാധ്യാപകനുമായ കെ.സി.എസ്. പണിക്കരുടെ ശിക്ഷണവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തിന് നിര്‍ണായകമായി. പിന്നീട് ലണ്ടനിലെ സ്ലേഡ് സ്‌കൂള്‍ ഓഫ് ഫൈന്‍ ആര്‍ട്സില്‍ ഉപരിപഠനം നടത്തി. പാശ്ചാത്യ ശില്പകലയുടെ പുതിയ ആവിഷ്‌കാര രീതികളും രൂപകല്പനയുടെ സാധ്യതകളും അടുത്തറിയാന്‍ ഈ പഠനം സഹായിച്ചു.എന്നാല്‍ വിദേശത്തെ കലാനുഭവങ്ങള്‍ക്കുശേഷം അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്തത് സ്വന്തം നാടിന്റെ മണ്ണും പ്രകൃതിയും മനുഷ്യരുമായിരുന്നു. പാറയും മണ്ണും സിമന്റും ലോഹവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകളില്‍ പുതിയ അര്‍ത്ഥങ്ങള്‍ നേടി. പരമ്പരാഗത ശില്പസങ്കല്‍പ്പങ്ങളെ മറികടന്ന് തുറസ്സായ ഇടങ്ങളിലേക്ക് കലയെ കൊണ്ടുവന്നു. കലാസൃഷ്ടികള്‍ ഗാലറികളുടെ ചുമരുകള്‍ക്കുള്ളില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങേണ്ടതല്ലെന്നും വഴിയോരങ്ങളിലും കടല്‍ത്തീരങ്ങളിലും ഉദ്യാനങ്ങളിലും ജനങ്ങള്‍ക്കിടയിലും അവയ്ക്ക് ജീവിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു.
കേരളത്തിന്റെ കലാചരിത്രത്തില്‍ ഒരു വിപ്ലവം സൃഷ്ടിക്കുകയായിരുന്നു യക്ഷി.
കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍ എന്ന പേര് കേരളത്തിന്റെ കലാചരിത്രത്തില്‍ അനശ്വരമാക്കിയ സൃഷ്ടികൂടിയാണ് മലമ്പുഴ ഉദ്യാനത്തിലെ യക്ഷി.1969-ല്‍ പൂര്‍ത്തിയാക്കിയ ഈ കൂറ്റന്‍ ശില്പം കേരളത്തിന്റെ പൊതുവിട ശില്പകലയില്‍ പുതിയൊരു അധ്യായം തുറന്നു. മുപ്പതടിയോളം ഉയരമുള്ള യക്ഷി, പ്രകൃതിയുടെ മടിത്തട്ടില്‍ സ്വാഭാവികമായി ഇരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നിക്കുന്ന രൂപം. പിന്നിലേക്ക് ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ച കൈകള്‍, വിടര്‍ന്ന മുടിയിഴകള്‍, പ്രകൃതിയുടെ കരുത്തും സ്ത്രീസൗന്ദര്യത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ ആവിഷ്‌കാരവും ഒത്തുചേരുന്ന ശില്പഭാഷ. അക്കാലത്ത് ഈ ശില്പം വലിയ ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് വഴിവെച്ചു. നഗ്നത, സൗന്ദര്യം, കലാസ്വാതന്ത്ര്യം, പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങള്‍ ചര്‍ച്ചയായി. എന്നാല്‍ കാലം തെളിയിച്ചത് മറ്റൊന്നാണ്. യക്ഷി ഒരു വിവാദശില്പം മാത്രമല്ല, കേരളത്തിന്റെ സാംസ്‌കാരിക ഭൂപടത്തില്‍ ഇടം നേടിയ മഹത്തായ കലാസൃഷ്ടിയാണ്.
മലമ്പുഴയിലെത്തുന്ന സന്ദര്‍ശകര്‍ക്ക് ഡാമും പൂന്തോട്ടവും പോലെ യക്ഷിയും ഒരു പ്രധാന ആകര്‍ഷണമായി മാറി. കാഴ്ചക്കാരനെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം കലയുടെ അര്‍ത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സൃഷ്ടി. കാനായി യക്ഷിയിലൂടെ ചെയ്തത് ഒരു സ്ത്രീരൂപം പാറയില്‍ കൊത്തിവയ്ക്കുക മാത്രമായിരുന്നില്ല. പ്രകൃതിയെയും മനുഷ്യശരീരത്തെയും സൗന്ദര്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയായിരുന്നു.
ശംഖുമുഖത്തെ കടലമ്മയുടെ മകളാണ് കാനായിയുടെ സാഗരകന്യക. കടലിന്റെ നീലിമയും തിരമാലകളുടെ സംഗീതവും ആകാശത്തിന്റെ വിശാലതയും ഒന്നുചേരുന്ന ശംഖുമുഖം കടല്‍ത്തീരം. അവിടെ കടലിനോടു ചേര്‍ന്ന് കിടക്കുന്ന സാഗരകന്യക. കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പരിസ്ഥിതി ശില്പങ്ങളിലൊന്നാണിത്. 1990 മുതല്‍ 1992 വരെയുള്ള കാലയളവിലാണ് ഈ കൂറ്റന്‍ ശില്പം രൂപംകൊണ്ടത്.കടലിന്റെ മകളായി വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഈ ശില്പം പ്രകൃതിയുമായി ഇഴുകിച്ചേര്‍ന്നുനില്‍ക്കുന്നു. തിരമാലകളുടെ താളത്തിനൊപ്പം വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്ന സ്ത്രീരൂപം. കടലിന്റെ അനന്തതയെയും സ്ത്രീസൗന്ദര്യത്തിന്റെ സങ്കല്പത്തെയും ഒരേ സമയം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന കലാവിഷ്‌കാരം.സാഗരകന്യകയെ കാണുമ്പോള്‍ കടലിനെയും ശില്പത്തെയും വേര്‍തിരിച്ചറിയാന്‍ കഴിയാത്ത ഒരു അനുഭവമുണ്ടാകുന്നു. അതാണ് പരിസ്ഥിതി ശില്പകലയുടെ സവിശേഷത.ഒരു കലാസൃഷ്ടി അതിന്റെ ചുറ്റുപാടില്‍നിന്ന് വേറിട്ടുനില്‍ക്കാതെ ആ പ്രകൃതിയുടെ തന്നെ ഭാഗമായി മാറുന്നു. കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്റെ കലയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകതകളിലൊന്നാണിത്.സാഗരകന്യകയ്ക്ക് സമീപം സ്ഥാപിച്ച ‘റിലാക്സേഷന്‍’ എന്ന ശില്പവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ സൃഷ്ടികളില്‍പ്പെടുന്നു.
മുക്കോല പെരുമാള്‍ എന്ന ശില്പം സൃഷ്ടിച്ചത് രൂപങ്ങളുടെ വിസ്മയലോകമാണ്.
കൊച്ചിയിലെ ഗ്രേറ്റര്‍ കൊച്ചിന്‍ ഡെവലപ്മെന്റ് അതോറിറ്റി ആസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിലുള്ള മുക്കോല പെരുമാള്‍ കാനായിയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന സൃഷ്ടിയാണ്.1973-ല്‍ പൂര്‍ത്തിയാക്കിയ ഈ ശില്പം രൂപപരമായ പരീക്ഷണങ്ങളുടെയും ആധുനിക ശില്പഭാഷയുടെയും ഉദാഹരണമാണ്. മനുഷ്യരൂപത്തെ അതിന്റെ പരമ്പരാഗത ഘടനയില്‍നിന്ന് മാറ്റി ജ്യാമിതീയ രൂപങ്ങളിലൂടെയും സങ്കല്‍പ്പങ്ങളിലൂടെയും അവതരിപ്പിക്കുന്ന രീതി ഇവിടെ കാണാം.ശില്പം കാണുന്ന ഓരോരുത്തര്‍ക്കും വ്യത്യസ്തമായ വായനകള്‍ സാധ്യമാകുന്നു. രൂപവും അരൂപവും തമ്മിലുള്ള അതിര്‍വരമ്പുകള്‍ മായ്ച്ചുകളയുന്ന കലാകാരന്റെ സര്‍ഗാത്മകതയുടെ അടയാളമാണത്. വേളിയിലെ ശില്പങ്ങള്‍ പ്രകൃതിയും ശില്പകലയും കൈകോര്‍ക്കുന്ന ഇടമായി മാറി. തിരുവനന്തപുരം വേളി ടൂറിസ്റ്റ് വില്ലേജ് കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്റെ കലാദര്‍ശനത്തിന്റെ മറ്റൊരു വലിയ ആവിഷ്‌കാരമാണ്.ഒരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രത്തെ ശില്പങ്ങളിലൂടെ എങ്ങനെ സുന്ദരമായ കലാലോകമാക്കി മാറ്റാമെന്ന് അദ്ദേഹം കാണിച്ചുതന്നു. പ്രകൃതിയെയും മനുഷ്യനിര്‍മിത രൂപങ്ങളെയും കൂട്ടിയിണക്കിയുള്ള ആസൂത്രണം. ശംഖ്, അമ്മ, ആലിംഗനം, ഭ്രൂണം, താമര, അനന്തത തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ശില്പങ്ങള്‍ വേളിയുടെ ദൃശ്യഭംഗിക്ക് പുതിയ മാനം നല്‍കി. വേളിയിലെ ശംഖ് ശില്പം പ്രത്യേക പരാമര്‍ശം അര്‍ഹിക്കുന്നു. ഏകദേശം അമ്പതടി നീളമുള്ള ഈ പൊള്ളയായ കോണ്‍ക്രീറ്റ് ശംഖ് പ്രകൃതിയോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്ന ഒരു കലാസൃഷ്ടിയാണ്.
കാനായിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടില്‍ ഒരു ശില്പം കാണാനുള്ള വസ്തു മാത്രമല്ല. അതിനുചുറ്റുമുള്ള പ്രകൃതിയും ജലവും സസ്യങ്ങളും പക്ഷികളും എല്ലാം ചേര്‍ന്നാണ് കലാനുഭവം പൂര്‍ണമാകുന്നത്. ശില്പങ്ങളില്‍ ചരിത്രവും മനുഷ്യരും നിറഞ്ഞു നിന്നു. മനുഷ്യരെ മറക്കാത്ത വലിയൊരു മനുഷ്യനായി കാനായി നിലനിന്നു.കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്റെ കലാജീവിതം യക്ഷിയിലും സാഗരകന്യകയിലും അവസാനിക്കുന്നില്ല. വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലായി കേരളത്തിലും ഇന്ത്യയുടെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലും അദ്ദേഹം നിരവധി ശില്പങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചില സൃഷ്ടികള്‍ ഇതാണ്.നന്ദി മലമ്പുഴ: പരമ്പരാഗത പ്രതീകത്തെ ആധുനിക ശില്പഭാഷയില്‍ അവതരിപ്പിച്ച സൃഷ്ടി. ഫെര്‍ട്ടിലിറ്റി അമ്പലമേട്: പ്രകൃതിയുടെ ഉല്‍പാദനശേഷിയുടെയും സൃഷ്ടിശക്തിയുടെയും പ്രതീകം.മൂര്‍ത്തി രൂപപരമായ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ മറ്റൊരു ഉദാഹരണം. മഹാത്മാഗാന്ധി തിരുവനന്തപുരം: ഖാദി ബോര്‍ഡ് കെട്ടിടത്തിലെ വലിയ റിലീഫ് ശില്പം. നേതാജി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് തിരുവനന്തപുരം: ചരിത്രപുരുഷനെ ശില്പത്തിലൂടെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ സൃഷ്ടി.പട്ടം താണുപിള്ള തിരുവനന്തപുരം: കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പ്രതിമ. ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട് തിരുവനന്തപുരം: കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ സ്മാരകശില്പം. രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോര്‍ തിരുവനന്തപുരം: വിശ്വകവിയുടെ അര്‍ധകായ പ്രതിമ. വിക്രം സാരാഭായി, സതീഷ് ധവാന്‍ തുടങ്ങിയവരുടെ പ്രതിമകള്‍: ശാസ്ത്രലോകത്തെ മഹാപ്രതിഭകളോടുള്ള കലാകാരന്റെ ആദരമായി എന്നും നിലനില്‍ക്കും.
ഇവയ്ക്കു പുറമേ പഞ്ചാബ് സര്‍വകലാശാലയിലും ബംഗളൂരുവിലെ ചിത്രകലാ പരിഷത്ത് കലാസമുച്ചയത്തിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതി ശില്പങ്ങളുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം ചേര്‍ത്തുവായിക്കുമ്പോള്‍ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്. കാനായി ശില്പം തീര്‍ത്തത് വ്യക്തികളുടെ രൂപങ്ങള്‍ മാത്രമല്ല; കാലത്തിന്റെ ഓര്‍മ്മകളും ആശയങ്ങളും കൂടിയാണ്.
എന്‍ഡോസള്‍ഫാന്‍ ദുരന്തത്തിന്റെ വേദനയ്ക്ക് ശില്പഭാഷയാണ് കാസര്‍കോട്ടുള്ളത്.ഭരണകൂടങ്ങള്‍ തഴഞ്ഞ രോഗാതുരരായ വലിയൊരു കൂട്ടം മനുഷ്യരുടെയും അമ്മമാരുടെയും കുഞ്ഞുങ്ങളുടെയും നിലക്കാത്ത നിലവിളികള്‍ക്ക്, ശില്പിയുടെ ഐക്യദാര്‍ഡ്യം.കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്റെ സമീപകാല സൃഷ്ടികളില്‍ ഏറെ സാമൂഹികപ്രസക്തിയുള്ള ഒന്നാണ് കാസര്‍കോട് ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഓഫീസിനു മുന്നില്‍ രൂപംകൊണ്ട ‘വിക്ടിംസ്’ എന്‍ഡോസള്‍ഫാന്‍ ദുരന്തത്തിന്റെ ഇരകളായ മനുഷ്യരുടെ വേദനയും നിസ്സഹായതയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഈ ശില്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തിലെ വേറിട്ടൊരു അധ്യായമാണ്.ഒരു അമ്മയും രോഗബാധിതരായ കുട്ടികളും ഉള്‍പ്പെടുന്ന നാല്‍പ്പതടി ഉയരമുള്ള ഈ സൃഷ്ടിയുടെ നിര്‍മ്മാണം 2008-ലാണ് ആരംഭിച്ചത്. ഭരണപരമായ നിരവധി തടസ്സങ്ങളും പ്രളയവും കോവിഡ് മഹാമാരിയും ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള കാരണങ്ങളാല്‍ പൂര്‍ത്തീകരണം നീണ്ടുപോയി.
ഇവിടെ കാനായി സൗന്ദര്യത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത സങ്കല്പങ്ങള്‍ക്കപ്പുറത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു. മനുഷ്യരുടെ ദുരിതം, സമൂഹത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം, ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തല്‍ എന്നിവയാണ് ശില്പത്തിന്റെ പ്രമേയം.ഇതിനോടൊപ്പം ‘ഫ്രീഡം’ എന്ന മറ്റൊരു ശില്പവും കാസര്‍കോട് ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് പരിസരത്ത് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ച മുഷ്ടികളും മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ മുന്നേറ്റവും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഈ സൃഷ്ടി സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും പ്രതിരോധത്തിന്റെയും ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിലും സ്വന്തം നാടിന്റെ മണ്ണില്‍ ഒരു വലിയ കലാസാക്ഷ്യം ബാക്കിവെക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹത്തിന്റെ പൂര്‍ത്തീകരണം കൂടിയാണിത്. എന്‍ഡോസള്‍ഫാന്‍ ഇരകളുടെ ദുരിതം കാനായി ഒരു വാര്‍ത്തയായി കണ്ടില്ല. അത് ഒരു മനുഷ്യന്റെ വേദനയായി അനുഭവിച്ചു. ആ അനുഭവത്തിന് അദ്ദേഹം നല്‍കിയ മറുപടിയാണ് ശില്പം.
കലയില്‍ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത മനുഷ്യനാണ് ഈ മഹാശില്പി. കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാപരമായ നിലപാടുകളെക്കുറിച്ചും പറയേണ്ടതുണ്ട്. കലാകാരന് അധികാരത്തിന്റെയോ അംഗീകാരത്തിന്റെയോ പിന്നാലെ പോകേണ്ടവനല്ലെന്ന നിലപാട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുജീവിതത്തില്‍ പലപ്പോഴും പ്രകടമായിട്ടുണ്ട്.2022-ല്‍ കേരള സര്‍ക്കാരിന്റെ കേരളശ്രീ പുരസ്‌കാരം സ്വീകരിക്കില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വലിയ ചര്‍ച്ചയായിരുന്നു. തന്റെ കലാപരമായ നിലപാടുകളോടും അംഗീകാരങ്ങള്‍ നല്‍കുന്ന രീതികളോടുമുള്ള വിയോജിപ്പാണ് അതിലൂടെ പ്രകടിപ്പിച്ചത്.കലയുടെ മൂല്യം പണത്തിലോ പുരസ്‌കാരങ്ങളിലോ അളക്കാനാവില്ലെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട് പല അഭിമുഖങ്ങളിലും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കലാകാരന്മാര്‍ക്ക് സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള സാഹചര്യവും സാമ്പത്തിക പിന്തുണയും ലഭിക്കണമെന്ന ചിന്തയും അദ്ദേഹം പങ്കുവെച്ചിട്ടുണ്ട്.
കലയില്‍ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ നടത്താന്‍ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും മടിച്ചില്ല. പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ വിമര്‍ശനങ്ങളെ ഭയന്ന് തന്റെ കലാസങ്കല്പങ്ങളില്‍നിന്ന് പിന്നോട്ടുപോയില്ല. ഒരു കലാകാരന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് അയാളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യബോധമാണെന്ന് ജീവിതംകൊണ്ട് തെളിയിച്ചു. തളരാത്ത സര്‍ഗാത്മകതയോടെ നവതിയിലേക്ക് കടക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം.
1937 ജൂലൈ 25-ന് ജനിച്ച കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍ 2026-ല്‍ 89-ാം വയസ്സിലാണ്. നവതിയിലേക്ക് കടക്കാനുള്ള ഒരുക്കത്തിലാണ് ഈ മഹാശില്പി. പ്രായവും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും കലാപ്രവര്‍ത്തനങ്ങളോടുള്ള താല്‍പര്യം കൈവിട്ടിട്ടില്ല. 2026 മാര്‍ച്ചിലെ റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ പ്രകാരം കാസര്‍കോട്ടെ എന്‍ഡോസള്‍ഫാന്‍ ഇരകളുടെ സ്മാരകശില്പത്തിന്റെ അവസാനഘട്ട പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക് അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നല്‍കുകയായിരുന്നു. ഒരു കലാകാരന് പ്രായം എത്രയായാലും അയാളുടെ മനസ്സില്‍ സൃഷ്ടിയുടെ ഉറവ വറ്റുന്നില്ല എന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് കാനായി. കുട്ടമത്ത് എന്ന ഗ്രാമത്തില്‍നിന്ന് പുറപ്പെട്ട് മദ്രാസിലും ലണ്ടനിലും കലാപഠനം നടത്തി സ്വന്തം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ ആ ചെറുപ്പക്കാരന്‍ ഇന്ന് കേരളത്തിന്റെ കലാചരിത്രത്തിലെ അനിഷേധ്യമായ ഒരധ്യായമാണ്. യക്ഷിയിലൂടെ അദ്ദേഹം സൗന്ദര്യത്തിന്റെ അതിരുകള്‍ മാറ്റിവരച്ചു. സാഗരകന്യകയിലൂടെ കടലിനെ കലയുടെ ഭാഗമാക്കി. വേളിയിലൂടെ പ്രകൃതിയും ശില്പവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പുതിയ തലത്തിലേക്ക് ഉയര്‍ത്തി. എന്‍ഡോസള്‍ഫാന്‍ ഇരകളുടെ ശില്പത്തിലൂടെ സമൂഹത്തിന്റെ വേദനയ്ക്ക് ശബ്ദം നല്‍കി. ഇതൊന്നും ഒരു ദിവസത്തെ നേട്ടങ്ങളല്ല. വര്‍ഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെയും ആത്മസമര്‍പ്പണത്തിന്റെയും ഫലമാണ്. കാനായി എന്ന കലാപാഠം എന്നും നമ്മുടെ ശില്പികള്‍ക്കും ചിത്രകാരന്‍ മാര്‍ക്കും പ്രചോദനമാണ്. ഒരു ശില്പി മരിക്കുന്നത് അയാളുടെ ശരീരം നിശ്ചലമാകുമ്പോഴല്ല. അയാള്‍ തീര്‍ത്ത ശില്പങ്ങള്‍ കാലത്തിന്റെ മുന്നില്‍നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോഴാണ്. ആ അര്‍ത്ഥത്തില്‍ കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍ എന്ന ശില്പിക്ക് മരണമില്ല. മലമ്പുഴയില്‍ യക്ഷി ഇന്നും സന്ദര്‍ശകരെ നോക്കി ചിരിക്കുന്നു. ശംഖുമുഖത്ത് സാഗരകന്യക കടലിന്റെ അനന്തതയിലേക്ക് കണ്ണുംനട്ട് കിടക്കുന്നു. വേളിയില്‍ ശില്പങ്ങള്‍ പ്രകൃതിയോടൊപ്പം സംവദിക്കുന്നു. കാസര്‍കോട് എന്‍ഡോസള്‍ഫാന്‍ ഇരകളുടെ വേദനയ്ക്ക് ഒരു പുതിയ സ്മാരകഭാഷ പിറക്കുന്നു.ഇവയെല്ലാം ചേര്‍ന്ന് പറയുന്നത് ഒരേയൊരു കാര്യമാണ്: കലാകാരന് തന്റെ ജീവിതംകൊണ്ട് എന്താണ് ബാക്കിവെക്കുന്നത് എന്നതിലാണ് അയാളുടെ മഹത്വം. കല്ലില്‍നിന്ന് മനുഷ്യനെയും മനുഷ്യനില്‍നിന്ന് ചരിത്രത്തെയും ചരിത്രത്തില്‍നിന്ന് കാലാതീതമായ കലാസൗന്ദര്യത്തെയും കണ്ടെത്തിയ അപൂര്‍വ പ്രതിഭയാണ് കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകളില്‍ ഉളിയും ചുറ്റികയും വെറും പണിയായുധങ്ങളായിരുന്നില്ല. അവ കാലത്തെ കൊത്തിയെടുക്കാനുള്ള ഉപകരണങ്ങളായിരുന്നു. ശില്പങ്ങള്‍ സംസാരിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍ ജീവിക്കും.’കല്ലില്‍ കാലം കൊത്തിയ മഹാശില്പി… കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍’
നവതിയിലേക്ക് നടന്നടുക്കുന്ന ഈ മഹാശില്പിക്ക് മുന്നില്‍ ആദരവോടെ ശിരസ്സു നമിക്കാം.
കാനായി കുഞ്ഞിരാമന്‍-കല്ലില്‍ കവിത തീര്‍ത്ത ശില്പയോഗി.
